He kaupapa tenei i ahu mai i te tino hiahia kia pupuri ki te reo rangatira me ona tikanga, kia eke a matou tamariki ki te taumata, a, kia whai wahi ai nga whanau ki te arahi i te whakaako o a ratou tamariki.

No te tau 1982, i timata te whakatu Kohanga Reo ki te rohe o Tauranga Moana. Ko te aroha me te ngakau nui o te tangata i awhi atu ki te kaupapa. Na wai ra, i timata te tohetohe ki nga kura auraki kia riro mai he ruma, he akoranga motuhake kia whakaakongia nga tamariki i roto i te reo Maori anahe. Kahore ratou i aro mai. He nui ano te hoha me te pukuriri.

No nga tau 1990, i karanga hui, i whakawhiti korero, i wananga matou kia rapu huarahi e taea ai te whakatutuki i a matou hiahia. Ahakoa nga hui ki nga tari kawanatanga, kaore he tino hua i puta mai i aua tau. Katahi ka tono atu ki Te Runanga Nui o Nga Kura Kaupapa Maori. Na ratou i tuku tangata mai ki a matou ki te awhina mai. E rima nga wananga i whakaturia e te whanau kia whawha ai te kaupapa o Te Aho Matua.

Heoi ano, no te 10 o Whiringa-a-Nuku i tau 2000, i timata Te Kura Kokiri ki te marae o Tawhitinui, tokowhitu nga tamariki. Kare kau he putea, he rauemi hoki engari ko te aroha me te ngakau nui ano i awhi mai. He kaha hoki te tautoko o o matou kuia, koroua ki t o matou kura, me to ratou whakapono kia whai atu tatou he huarahi hou, kei raro i nga tikanga me nga matauranga Maori o o tatou tupuna. Kaore i whakaae e ratou kia tupou tonu a matou tamariki mokopuna hei pononga ki nga whakahaeretanga o te Ao Hurihuri, te Ao Tauiwi. Ko to matou tino hiahia kia tu a matou tamariki mokopuna hei rangatira mo o ratou ake ao. Kia whakakii ano i nga paepae i runga o nga marae o Tauranga Moana.

Ko nga whakaritenga, ko nga kawenga kia tu, kia tutuki te Kura Kaupapa Maori, he tino roa rawa atu, me te uauatanga hoki. E rima tau te kura e noho ora ana kare noa iho he putea mai i te Tahuhu o te Matauranga. Heoi ano na te whakapau kaha o te whanau kia kite i a ratou tamariki e angitu ana, me te pukumahi ki te kohi putea mo te kura, ako i nga tamariki, whakawhanake rauemi, arahi i nga mahi hakinakina, i nga tikanga Maori hei whakaea i to ratou matauranga.

Matakitaki ana i te tipu o nga pukenga, te matauranga, te tuakiri me te maiatanga i roto i nga tamariki. Ko ratou i pokai kaha nei i roto i nga kura auraki, kare nei i taea, a, whakauru ana ki Te Kura Kokiri, kia riro ma te whanau e awhina.

I te tau 2005, ka whakaaetia e te Tahuhu o te Matauranga kia tu tenei kura. He kura tuatahi anake, a, ka tau iho he putea paku nei, engari taumaha ana nga porearea hei turaki atu.

Na te tipu o te kura, ka whakaarotia he rahi rawa ki te kawe i nga mahi i te marae o Tawhitinui, no reira ka mea ake i Te Tahuhu o Te Matauranga ki te whanau kia neke ki tetahi atu Kura Aho Matua, ara ko Te Wharekura o Nga Papaka o Rangataua, paatata ki Papamoa. Na enei whakaritenga i whakatutuki te whanake o enei kura e rua i raro i Te Wharekura o Tauranga Moana, engari te mate ke 40 kiromita ki te kura mo nga whanau kaiwhakau, mai i Whakamarama me Te Puna.

Kare e roa na te tipu haere o te kura kua matatoru rawa. Na tera ka tutakitaki te Wharekura ki te marae o Tamapahore i Mangatawa. I tautokotia ratou e te hau kainga, e te hapu o Nga Potiki ki Ngati Pukenga. I whakaturia he kura pekanga whakawhiti ki roto ki te kura kaupapa Maori mai nga kura auraki, ki te marae o Whetu i te Rangi, ki Te Tehe.

Ko nga kaiako he kaimahi no te whanau. Ko te nuinga e whakamatautau ana hei kaiako Maori tuturu i whai tohu mai i Te Wananga o Raukawa. Na te tunga whai tikanga a te Kura Teina, i whakaaetia ai kia utua nga kaiako tokoiti i raro i Te Kura Kaupapa Maori o Ruamata.

Ka puta te rongo o te kura mo nga hua ki nga tamariki matatau ki te reo, nga korero hohonutanga o Tauranga Moana, ona hitori, ona tikanga me o ratou whiwhinga matauranga, hakinakina, i whakakao mai i nga whanau ki te whakauru mai i a ratou tamariki. Ko te nuinga i ahu mai i waho atu o te kura, ara nga whanaunga o Te Pirirakau me Ngati Ranginui. I waenga i te tau 2005 i te whakaaetanga o Te Minita o te Matauranga kia whakatu kura teina, ara i te tau 2009, ka whakaaetiea te rehitatanga. Koia ra ka piki te rarangi ingoa mai i te 35 ki te 82.

I te tau 2006, ka whakawhiwhia te kura ki etahi paiheneti ara orau teitei rawa atu mo te NCEA i waenga o nga tauira o nga kura tuarua o Aotearoa. I taua wa tonu i whiwhi ano hoki enei tauira i te Diploma me te Bachelor Matauranga Maori i Te Wananga o Raukawa.

I te tau 2007 ka haramai a Te Tari Arotake Matauranga (ERO) ki te whakamahi tirotiro haere i te kura me te kii kua ea, kua tutuki te matauranga na Te Aho Matua i arahi, me nga hiahiatanga o nga iwi i Tauranga Moana. Aua atu te miharo o te kura me te mohio ano mo tetahi wa roa, e huri ana Te Kura Kokiri hei kura whakahihi ki te matauranga Maori i roto o Tauranga Moana.

I roto i nga tau tekau mai 2000 ki 2010, he nui ano nga piki me nga heke, engari kei te haere tonu te kura, kei te para tonu te huarahi. Ahakoa te aha, ka pera tonu tenei whanau.

Anei e whai ake nei, etahi o nga tino kitenga i roto i nga tau tekau kua pahure ake nei;